Pokraj uspe{noto participirawe na Armijata na Republika Makedonija vo Edinicata za mirovni operacii na zemjite od Jugoisto~na Evropa - SEEBRIG, na{ata zemja i nejzinata Armija, ve}e ~ekorat po patot kon gradeweto i ~uvaweto na mirot i na po{irok plan, davaj}i go svojot pridones kon stabiliziraweto na mirot vo svetot.

U~estvoto na Republika Makedonija vo mirovni misii, spored iska`anite oceni, za na{ata zemja e od ogromno zna~ewe. Po~nuvaj}i od avgust minatata godina, Armijata na Republika Makedonija, so po dvajca oficeri od sostavot na Prvata pe{adiska brigada na ARM, vo traewe od po tri meseci, u~estvuva{e zaedno so turskite sili vo misiite ISAF-1 i ISAF-2 vo Avganistan.

Armijata na Republika Makedonija ve}e go dostignuva stepenot na interoperativnost, neophoden za pribli`uvawe kon NATO. Potvrda za toa e uka`anata doverba za u~estvo na na{a edinica vo pogolema mirovna misija vo svetot. Imeno, vo soglasnost so donesenite odluki na najvisokiot zakonodaven organ - Sobranieto na Republika Makedonija, edno oddelenie od sostavot na Vtorata pe{adiska brigada na ARM denovive, zaedno so germanskiot kontingent, zaminuva vo sostavot na mirovnata misija ISAF-3 vo Avganistan, vo traewe od {est meseci. Vo Kabul, nivnata misija }e bide vo sodejstvo so lokalnata policija, }e vr{at patrolirawe, vospostavuvawe na kontrolnata to~ka i stra`arewe na zna~ajna strategiska to~ka vo gradot. Zada~a ni malku lesna, ako se ima predvid faktot na kakva nevralgi~na to~ka }e ja izvr{uvaat svojata blagorodna zada~a.

Za mirovnicite na ARM predizvikot e golem. Zada~ata e odgovorna, no i uka`anata ~est e isto taka golema. Za pripadnicite na ARM toa e mo`nost da ja potvrdat svojata obu~enost spored standardite na NATO i so svojot profesionalen odnos da doka`at deka sme osposobeni da zastaneme ramo do ramo i so mnogu pomo}ni armii, kako {to e, nesomneno, germanskata.

Nema somnenie deka pripadnicite na ARM }e ja potvrdat uka`anata doverba. Vo toa ne treba da se somnevame. Potvrda za toa e i dosega{noto uspe{no participirawe na na{ite pretstavnici vo prethodnite mirovni misii. Za nivniot profesionalen odnos i odgovornoto izvr{uvawe na zada~ite za vreme na NATO/PzM ve`bite, vo ramkite na SEEBRIG i vo sostavot na edinicite na turskiot miroven kontingent, svoite pozitivni oceni gi iska`aa najmerodavnite - komandantite na kontingentite.

So u~estvoto vo mirovni misii, Armijata na Republika Makedonija potvrduva deka e del od antiteroristi~kata koalicija vo svetot, davaj}i skromen, no od neprocenliva vrednost, pridones kon gradeweto na najvozvi{enata cel - mirot. Voedno, se potvrduva i kako armija na mirot.

Na 26 fevruari godinava, vo sedi{teto na Komandata na Vtorata pe{adiska brigada - Ki~evo, se odr`a brifing na koj pred ministerot za odbrana d-r Vlado Bu~kovski, pred na~alnikot na General{tabot na ARM general-potpolkovnik Metodi Stamboliski i pred pretstavnicite na lokalnata samouprava, za "li~nata karta" i sostojbite vo Brigadata referira{e nejziniot komandant, brigadniot general Josip Bo{evski.

- Ona {to denes go vidovme, izjavi ministerot d-r Vlado Bu~kovski po prika`anite aktivnosti vo krugot na kasarnata "^edo Filipovski-Dame" vo Ki~evo, ni dava za pravo da zaklu~ime deka Vtorata pe{adiska brigada, kako i Prvata vo [tip, e del od Armijata na Republika Makedonija, koja go postignuva stepenot na interoperativnost, neophoden za na{eto pribli`uvawe kon NATO. Ona {to go prika`aa na{ite vojnici, koi na sedmi mart zaminuvaat za Avganistan, e svedo{tvo deka imame Armija koja mo`e da bide del od antiteroristi~kata koalicija, davaj}i svoj pridones vo stabiliziraweto na mirot vo svetot. No, imame i Armija koja e garant za stabilnosta vo na{ata dr`ava, koja ima kapacitet i mo`nost so pravilnata zastapenost na pripadnicite od drugite zaednici da ja zgolemi bezbednosta i stabilnosta vo Republika Makedonija.

Spored Nacionalnata programa za podgotovki za ~lenstvo vo NATO, zapo~nuvaj}i od 2002 do 2004 godina, koga treba da bide vo celosna operativna sposobnost, Vtorata pe{adiska brigada se nao|a vo faza na celosna transformacija. Vsu{nost, stanuva zbor za porane{nata 13. pe{adiska brigada, koja po najnovoto organizacisko-formacisko prestruktuirawe locira na prostorot vo Tetovo, vo Ki~evo i vo Ohrid. Misijata na Brigadata e, kako edinica za brzi intervencii, vo najkus vremenski rok da intervenira na celiot prostor na dr`avata, izvr{uvaj}i gi zada~ite {to }e i bidat postaveni.

- Bezbednosnata sostojba vo zonata na odgovornosta na Vtorata pe{adiska brigada na ARM e stabilna. Dosega nema registrirano grubo naru{uvawe i direktna zakana kon Vtorata pe{adiska brigada i kon ARM, no evidentno e postoewe na kriminalni grupi, osobeno vo Tetovskiot region, koi so oru`je povtorno ja naru{uvaat sostojbata, no toa ne pretstavuva potencijal da se predizvika radikalizacija na sostojbite, naglasi, me|u drugoto, brigadniot general Bo{evski.

Ramo do ramo so pomo}nite armii

Vo ramkite na prestojot vo sedi{teto na Komandata na Vtorata pe{adiska brigada, ministerot za odbrana d-r Vlado Bu~kovski i na~alnikot na General{tabot na ARM, general-potpokovnik Metodi Stamboliski, go posetija Operativniot centar na Brigadata, a prisustvuvaa i na tehni~kiot zbor na koj be{e prezentirano vooru`uvaweto i tehni~ko-materijalnite sredstva so koi{to e opremena edinicata.

Vo so son~evina obleanite poligoni za obuka na ki~evskata kasarna be{e izvedena i pokazna takti~ka ve`ba na tema: "Uni{tuvawe na diverzantsko- teroristi~ka grupa vo motorno vozilo i vo objekt"; "Zasilen strele~ki vod vo napad" i "Postapka na oddelenie na ISAF-3 pri izveduvawe misii".

U{te edna{, kako i mnogupati dosega, pripadnicite na Brigadata ja prezentiraa vrvnata obu~enost i osposobenost, molskavi~no i efektno da se spravat so diverzantsko-teroristi~ki grupi i da vodat borbeni dejstva vo napad i vo odbrana.

Vnimanieto posebno go privle~e ve`bata na tema: "Postapka na oddelenie na ISAF-3 pri izveduvawe misii".

Na 7 mart godinava, Pe{adiskoto oddelenie od sostavot na Brigadata, vo sostav na germanskiot kontingent vo Misijata ISAF-3, }e zamine vo Avganistan. Vo Kabul, nivnata misija }e bide vo sodejstvo so lokalnata policija, da vr{at patrolirawe, vospostavuvawe na kontrolna to~ka i stra`arewe na zna~ajna strategiska to~ka vo gradot.

- Iako tamu }e imame preveduva~i, se podgotvuvame uspe{no da go sovladame angliskiot jazik. Zada~ata koja tamu treba da ja izvr{uvame, za nas ne e problem, ni re~e komandirot na Oddelenieto, poru~nikot Feta Bajrami. So nego e i vodnikot prva klasa Xemail Demiri, vodnikot Bor~e \or|iev i drugite.

Vo razgovorot so niv, ministerot za odbrana Bu~kovski, me|u drugoto, re~e: "Golema e ~esta {to ste del od antiteroristi~kata koalicija. Vie ste vojnici obu~eni spored standardite na NATO. Imate mo`nost da go "obelite obrazot" i da poka`ete deka i preku na~inot na koj se obu~uvavte i preku voveduvaweto na profesionalizmot, mo`eme ramo do ramo da zastaneme so mnogu pomo}ni armii i vojnici kako {to se germanskite. Toa }e bide predizvik za vas. Vi po`eluvam se najdobro...".

[to drugo da se re~e osven i nie na pripadnicite na ARM koi denovive patuvaat vo prvata pogolema mirovna misija da im posakame uspe{no izvr{uvawe na zada~ite. Ili, kako {to toa ministerot go re~e, da ni go "obelat obrazot". Vo toa ne treba da se somnevame.

Nacionalnata programa za ~lenstvo vo NATO dobi viza od site 19 ~lenki na Alijansata. Pred se, zatoa {to Programata, pove}e od se drugo, "ja branea" na zabrzanite reformi vo odbranata, i pokraj te{kotiite so koi Republika Makedonija se soo~uva{e i se soo~uva.

Se raboti za vistinski, prakti~ni i krupni ~ekori. Me|u drugoto, vo tekot na januari 2003 godina, Parlamentot gi usvoi izmenite na Zakonot za odbrana za skratuvawe na voeniot rok od 9 na 6 meseci, pri {to e planirana za{teda na 5 milioni evra do 2007 godina, sredstva {to }e se prenaso~at za modernizacija na odbranata i za redukcija na voeniot i na civilniot personal vo MO i vo Armijata. Zajaknata e i bilateralnata sorabotka vo delot na zaedni~kite akcii za obezbeduvawe na granicata so Republika Albanija i sorabotkata vo oblasta na odbranata i bezbednosta pome|u Republika Makedonija, Albanija i Hrvatska i se koordinirani aktivnostite za pobrz vlez vo NATO. Potoa, se pristapi i kon uni{tuvawe na 22.800 protivpe{adiski mini vo 2002 godina od strana na Republika Makedonija, soglasno so me|unarodnata konvencija i douni{tuvawe na preostanatite 16.071 par~iwa vo 2003 godina.

Kako zna~ajna merka se smeta i zapo~natoto u~estvo na Republika Makedonija vo me|unarodnite mirovni misii. Prvo, od avgust 2002, so po dvajca oficeri, a vo 2003 godina so edno oddelenie koe vo po~etokot na mart }e se upati vo sostavot na misijata ISAF-3 vo Avganistan. Ostvareno e povlekuvawe na del od edinicite na ARM od porane{nite krizni regioni, a e podobrena i polo`bata vo ARM vo odnos na sproveduvaweto na reorganizacijata, obukata i reformite vrz osnova na GNP^. Se zgolemuva i etni~kata struktura na malcinstvata vo sostavot na ARM, posebno na albanskata zaednica, pri {to vo 2002 godina se primeni 207 profesionalni vojnici, od koi{to 120 se proizvedeni vo ~in vodnik. Prilivot na zgolemuvawe, konstitutivno e planiran do 2007 godina.

Vo naredniot period }e se pristapi i kon fazno osloboduvawe od tenkovite T-55, od avionite SU-25 i od helikopterite UH-1H do 2004 godina - vo narednite tri godini.

Vo ovaa 2003-ta godina, se prezemeni merki za implementirawe i za razvivawe na sistemot za dolgoro~no planirawe, programirawe i buxetirawe. Komandantite i edinicite vo idnina }e mo`at samostojno da rakovodat i da vr{at nabavka na proizvodi i na uslugi za normalno funkcionirawe. Za celosno implementirawe na sistemot za dolgoro~no planirawe, programirawe i buxetirawe, MO }e koristi uslugi na konsultativna firma i eksperti od zemjite-~lenki na NATO.

Vo vrska so nacionalniot bezbednosen avtoritet na Republika Makedonija, minatata godina e oformen nov centralen registar so sedi{te vo novoizgraden objekt po NATO-standardi i istiot e ekipiran so soodveten personal. Formirani se i podregistri vo Misijata na Republika Makedonija pri NATO i vo Koordinativnata }elija na PzP. Dosega im e izdaden sertifikat na 165 lica koi pri sekojdnevnata rabota se vo dopir so NATO-klasificirani dokumenti.

Vo odnos na proekciite za idninata vo armijata, vo Brisel e poso~eno deka reformite na odbranata prodol`uvaat i se vo soglasnost so nau~enite lekcii od zemjite-~lenki na NATO i partnerite, se podgotvuvaat tri proekti za koi }e bide potrebna i ekspertska pomo{ od NATO, i toa: redukcija na civilniot i na voeniot personal vo Ministerstvoto za odbrana i vo ARM; zatvorawe (konzervacija na odredeni kapaciteti na odbranata koi ne se su{tinski za nejzino funkcionirawe, kako i potproekt-osloboduvawe od zastarenata tehnika, oru`je i oprema i pove}egodi{no planirawe, programirawe i buxetirawe).

Pri prestruktuiraweto i osloboduvaweto od vi{okot personal }e bidat koristeni pove}e modaliteti: penzionirawe, dokup na sta`, organizirawe na kursevi za prekvalifikacija i resocijalizacija.

Proektiraniot broen sostav na ARM vo mirnovremenski uslovi iznesuva 12.858 lica. ARM }e se sostoi od General{tab, proektiran po NATO-standardi od G-1 do G-7, od pet komandi i od edinici za poddr{ka. Vooru`enite sili vo vreme na vojna }e se zgolemat do 60.000, vo zavisnost od ekonomskite mo`nosti za opremuvawe na istite. Me|utoa, razlikata do postignuvawe na mirnovremenskata proektirana brojka ostanuva re~isi dvojno pogolema vo odredeni strukturi kako {to se oficerite i civilnite lica. Zatoa treba da se primenat modaliteti, kako {to e, na primer, penzionirawe po osnov na dokup na sta`, za {to }e bidat potrebni dopolnitelni finansiski sredstva.

Vo odnos na profesionalizacijata na Armijata, vo momentov e ispolneta normata od prvata faza, odnosno, izvr{ena e profesionalizacija na vkupno 62% od predvideniot broj na profesionalni vojnici. Spored planiranata dinamika, proektiranata brojka od 75% profesionalni vojnici se o~ekuva da bide postignata ve}e vo 2005 godina.

Potenciran e i pridonesot na postignuvawe interoperativnost na ARM so NATO vo odnos na jazi~nata obuka, pri {to dosega se realizirani mnogubrojni kursevi vo zemjata i vo stranstvo, koi }e prodol`at i vo idniot period. Dosega, 146 oficeri, 19 podoficeri i 1 profesionalen vojnik imaat zavr{eni kursevi vo stranstvo i istite se soodvetno vklu~eni vo procesot na reformite na ARM.

Vo soglasnost so namaluvaweto na personalot, a vo kontekst na potrebite na ARM, proektirano e i namaluvawe odnosno osloboduvawe od nepotrebniot imot na ARM. Od sega{niot vkupen broj na 16 garnizoni i 26 kasarni, potrebite mo`at da gi zadovolat 13 garnizoni i 19 kasarni. Ostanatiot imot so koj raspolaga Armijata (ugostitelski objekti, magacini, zemji{te i sli~no), koi ne se su{tinski povrzani so funkcijata na Armijata, zaradi namaluvawe na tro{ocite vo Armijata, se predviduva da bidat otu|eni ili dadeni pod zakup.

Iska`ana e i bezrezervna podgotvenost za ispra}awe sovetnici i timovi na NATO vo Republika Makedonija koi }e pomognat za reformite na odbranata, za implementacijata na GNP^ i za zabrzanite podgotovki za priem vo NATO. ]e ima i sovetnici po klu~nite resorski pra{awa, kako {to se: personalniot menaxment izgraden vrz moderni principi; obukata i osovremenuvawe na istata po NATO-standardite; logistikata i nejzinoto celosno funkcionirawe, kako i vo oblasta na finansiite i vo podgotvuvaweto na pove}egodi{noto planirawe i buxetirawe.

Republika Makedonija o~ekuva da se operacionalizira mo`nosta za vospostavuvawe sovetodavna komunikacija na relacija NATO-Paktot za stabilnost za oddelni reformski proekti, a kako klu~ni faktori koi }e vlijaat vrz uspe{noto i navremenoto zavr{uvawe na reformite se: povolnata bezbednosna sostojba vo zemjata i nejzinoto opkru`uvawe, transparentnata politika na reformite vo ARM i mediumskata poddr{ka i relativno stabilniot odbranben buxet, i sekako, kako eden od najva`nite klu~ni faktori kon seto ova e cvrstata opredelba na sega{nata Vlada za celosna poddr{ka na reformite vo odbranata.

Pozitivno bea oceneti naporite za profesionalizacijata vo ARM i za podobruvawe na etni~kata struktura, kako i naporite i pridonesot na Republika Makedonija so implementiraweto i u~estvoto vo mirnovremenskite operacii, potoa, modalitetite koi Republika Makedonija gi prezema za realizacija na deklariranata opredelba za osloboduvawe od tenkovite T-55, od avionite SU-25 i helikopterite UH-1H, osloboduvawe od vi{okot i od nepotrebniot imot na ARM, demarkacijata-obele`uvaweto na dr`avnata granica so SRJ, naporite vo implementacijata na sorabotkata za grani~noto obezbeduvawe na granicata pome|u Republika Makedonija i Albanija, kako i transferot prenesuvawe na nadle`nostite za obezbeduvawe na granicata od ARM na MVR. Pozdravena e i tesnata sorabotka so postojanite sovetnici i timovi koi se vo Republika Makedonija za pomo{, za {to podobra i pobrza implementacija na sevkupnite napori na odbranata za vlez vo NATO i sorabotkata vo klu~nite oblasti kako {to se: voveduvaweto nov sovremen personalen menaxment, sovremenata obuka, logistikata i finansiskoto rabotewe, izrabotkata na odr`livi i prifatlivi planovi za pove}egodi{noto planirawe i buxetirawe.

Posebno va`ni bea konstataciite na pretstavnikot na SAD, na Obedinetoto Kralstvo i na Germanija. Politi~kiot pretstavnik na SAD ja pozdravi gotovnosta na Republika Makedonija da sorabotuva so Albanija i so Hrvatska i gi potencira{e kako i ostanatite ~lenki na "19+1", sevkupnite drugi merki koi Republika Makedonija gi prezema na politi~ki i na bezbednosen plan za podobruvawe na sevkupnata sostojba vo zemjata i vo regionot po{iroko.

Vo odnos na odbranbenite i voenite reformi, pretstavnikot na SAD pozitivno gi oceni prezemenite merki za osloboduvawe od T-55 i od SU-25, no poso~i deka rokovite za istite treba da bidat precizirani, kako i toa so kakvi sredstva }e bidat zameneti. Be{e insistirano da se dadat i poprecizni informacii za voveduvaweto na sistemot na pove}egodi{no buxetirawe i da se pravat napori povisokite oficeri da dobijat izvesni prava za alocirawe na sredstvata nameneti za armijata.

Bea poso~eni i drugi pra{awa od oblasta na odbranata, kako {to se planovite za rekonstruiraweto na vooru`enite sili i raspolo`ivite finansiski sredstva za nabavka, za izgradba i sli~no, so eden zbor, se bara poprecizen i celosen plan (scenario) za finansiraweto na modernizacijata.

Obedinetoto Kralstvo i Germanija vo odnos na vooru`enite sili na Republika Makedonija, ja poso~ija potrebata od podobruvawe na interoperativnosta, za da mo`at da se vklu~at vo operacii vo sostav na Alijansata i istite da se zasnovaat i da se prisposobuvaat spored mo`nostite i potrebite na zemjata. Ja pozdravija idejata za donesuvawe Nacionalna bezbednosna strategija, a vrz osnova na toa i na Nacionalna odbranbena strategija.

Vo odnos na odbranbenata politika, poso~ija deka treba da postojat podetalni podatoci vo planovite za modernizacijata na opremata i od kakov vid istata }e bide i dali nejzinata namena }e bide za: lesnorasporedlivi sili, korekcija na rezervnite sili, postignuvawe na celosnata operativna gotovnost na logisti~kite edinici, reorganizacija na strukturata na ~inovite, podobruvawe na kvalitetot na jazi~nata obuka, podobruvawe na kvalitetot na `ivotot na pripadnicite na ARM i pravilnoto buxetirawe.

Do doa|aweto na ekspertskiot tim na NATO za odbrana na GNP^ vo po~etokot na ovoj mesec, ekspertite i odgovornite lica od Ministerstvoto za odbrana i od General{tabot na ARM, vo sorabotka so ostanatite ministerstva, prvenstveno so MNR, so MVR, so Kabinetot na pretsedatelot i so Parlamentarnata komisija za bezbednost i odbrana, podgotvuvaat odgovori i re{enija koi }e bidat prifatlivi za Republika Makedonija, za implementacija na postavenite obvrski i zada~i.

Na 14 fevruari, vo Domot na ARM vo Skopje, se odr`a redovnoto godi{no referirawe na na~alnikot na General{tabot na ARM, general-potpolkovnik Metodi Stamboliski, na koe prisustvuvaa pretsedatelot na Republika Makedonija Boris Trajkovski, premierot Branko Crvenkovski i ministerot za odbrana, d-r Vlado Bu~kovski.

"Bezbednosnata situacija vo Makedonija e stabilna. Prisustvoto na vooru`eni grupi vo porane{nite krizni regioni zasega ne mo`at da ja naru{at bezbednosnata sostojba vo dr`avava, istakna na referiraweto na~alnikot na General{tabot na ARM, general-potpolkovnik Metodi Stamboliski

Na referiraweto, na~alnikot na General{tabotna ARM se osvrna na aktuelnata bezbednosna sostojba vo Republika Makedonija sogledana od voen aspekt, na tekot na reformite vo Armijata i na aktivnostite i zada~ite koi i pretstojat na ARM vo naredniot period.

Vo delot na reformite na Armijata be{e naglaseno dograduvaweto na mirnovremenskite i na voenite formacii za site edinici i celosna implementacija na novopostavenata struktura na ARM, vospostavuvaweto sistem za pove}egodi{no planirawe i buxetirawe vo odbranata, a vo najgolem del se izraboteni i podzakonskite akti koi proizleguvaat od Zakonot za slu`ba vo ARM. Na krajot od svoeto referirawe, general-potpolkovnik Metodi Stamboliski, zaklu~i deka borbenata gotovnost na Armijata e na nivo koe obezbeduva uspe{no izvr{uvawe na misijata i na ustavnite zada~i vo ramkite na raspolo`ivite ~ove~ki i materijalni resursi.

"Procenite na General{tabot na ARM se deka bezbednosnata sostojba vo zemjava e relativno stabilna, i pokraj informaciite za odredena razdvi`enost na odredeni ekstremisti~ki vooru`eni grupi, osobeno na podra~jeto okolu granicata", izjavi pretsedatelot na dr`avata i vrhoven komandat na Armijata, Boris Trajkovski. "ARM i MVR budno gi sledat sostojbite na terenot i vo koordinirana sorabotka se podgotveni da se soo~at so kakva bilo pretpostavena zakana", istakna pretsedatelot Trajkovski. Toj im pora~a na gra|anite na Republika Makedonija da ne stravuvaat od kakva bilo eskalacija na nasilstvo, naglasuvaj}i deka ARM i MVR gi kontroliraat sostojbite i so pomo{ na me|unarodnata zaednica se podgotveni da prezemat kakvi bilo merki.

Koga denovive prestojuvavme na skija~kite tereni na Ni`e Pole, na planinata Baba, vo po{irokiot reon na Pelister, pokraj pitomcite od Voenata akademija "General Mihailo Apostolski" od Skopje, gi zatekovme i pripadnicite na {vajcarskata armija - majorot Lu~ijano Fei~i i instruktorot Pjer Alen Romawoli. Vo tek be{e Kursot po alpinisti~ka obuka vo zimski uslovi, namenet za pripadnicite na specijalnite edinici na ARM. Se obu~uvaa vo sovladuvawe na tehnikite na skijaweto, pronao|awe na lica zatrupani od lavina so upotreba na sondi i "BARIVOX", proveruvawe na mo`nost od lavini, proverka na kvalitetot na sne`na pokrivka i transportirawe i evakuacija na povredeni i raneti.

Kursot, koj se odr`a od 3 do 14 fevruari, go posetuvaa osum pripadnici na ARM od koi dvajca se steknaa so sertifikat za samostojno izveduvawe na obuka vo zimski uslovi, a {est so sertifikat za izveduvawe na obuka pod nadzor.

Za pouspe{no realizirawe na Kursot, od strana na {vajcarskata armija bea donirani 40 sondi za lavini, eden lap-top so programa za reljefno prika`uvawe na terenot i 25 ~ifta ko`i za skijawe.

Sorabotkata so {vajcarskata armija vo obukata po letna i po zimska alpinistika ima svoja kratkoro~na, no isklu~itelno plodna geneza. Datira od 2000-tata godina. Toga{, vo ramkite na bilateralnata Programa za sorabotka me|u Ministerstvoto za odbrana i General{tabot na ARM so [vajcarskata konfederacija, deset stare{ini na ARM za prvpat u~estvuvaa na Kursot po alpinistika vo organizacija na Planinskiot nastaven centar od Andermat, [vajcarija. Toa be{e del od obukata vo ramkite na ciklusot "Prakti~ni programi za obuka".

Celta na obukata vo alpinisti~ki tehniki be{e po zavr{uvaweto na osnovnite i naprednite kursevi, stare{inite na ARM da se osposobat za instruktori koi vo podocne`niot period samostojno }e ja vr{at obukata na specijalnite edinici na na{ata armija. Vo toa ja imaa sestranata sorabotka i pomo{ta na ekspertite od Planinskiot nastaven centar za alpinistika od Andermat i od {vajcarskata armija.

Nabrgu potoa, vo april 2001 godina, vo {vajcarskiot Nastaven centar, na trinedelna obuka na dve nivoa - osnovna alpinisti~ka obuka i napreden kurs, se najdoa u{te deset stare{ini na ARM.

Slednata faza be{e odr`uvaweto na Letniot kurs vo alpinisti~ka obuka na makedonskiot prostor. Kursot se odr`a od 2 avgust do 5 septemvri minatata godina, na karpestite reoni od Demir Kapija i po te~enieto na rekata Vardar. Celta be{e pripadnicite na specijalnite edinici na ARM da gi sovladaat tajnite na alpinisti~kata tehnika - dvi`ewe po te{koproodni i nepristapni tereni i karpesti povr{ini; krevawe i transport na tovar; spasuvawe na povredeni i drugo. Vo ramkite na programata za obuka bea opfateni i temi povrzani so sovladuvawe na vodeni pre~ki i izvlekuvawe na lica od te{kopristapni lokacii.

Na Kursot, vo prvata faza bea opfateni 12 lica, a vo vtorata 24 lica. Tie {to najuspe{no gi sovladaa alpinisti~kite tehniki se zdobija so diplomi za instruktori po alpinistika.

Za godinava, vo mesec avgust, se planira na prostorot na Makedonija da se odr`i Leten alpinisti~ki kurs od vtoro nivo. I u{te ne{to: vo periodot od 2000 do 2003 godina, kolku {to trae sorabotkata, triesetina stare{ini na ARM se zdobija so diplomi za instruktori po alpinistika. Trojca od niv i so diploma za spravuvawe so lavini. Tie se sto`erot na obukata od ovoj vid za pripadnicite na specijalnite edinici na ARM, no i ne samo za niv. Sorabotkata so Nastavniot centar od Andermat prodol`uva i ponatamu, a rezultatite se vidlivi.

Pripadnicite na Edinicita za specijalni dejstva na RM, poznati kako makedonski "volci", dostoinstveno i rabotno go odbele`aa 1 mart, denot koga pred devet godini e formirana Edinicata. Po toj povod, vo skopskata kasarna "Ilinden, vo prisustvo, me|u drugite, na dr`avniot sekretar za odbrana Qubomir Popovski i na prviot nejzin komandant, brigadniot general Miroslav Stojanovski, se odr`a postrojuvawe i smotra na Edinicata, kako i pokazni ve`bi na makedonskite "volci". Na spomen-obele`jeto posveteno na zaginatite ~etvorica "volci" vo odbranata na zemjata, bea polo`eni i buketi sve`o cve}e.

Vo izminatite devet godini, nekolku generacii profesionalni vojnici i stare{ini na makedonskite "volci", stanaa makedonska gordost i sinonim za visokoprofesionalna i sekoga{ podgotvena edinica, koja maksimalno odgovorno i efikasno gi izvr{uva doverenite zada~i.

- Makedonskite "volci" - kako {to istakna po toj povod komandantot na Edinicata za specijalni dejstva, majorot Zoran Bla`evski, od prviot moment na formiraweto, 1 mart 1994 godina, se najdoa vo prvite redovi na ARM. Po~nuvaj}i od dejstvata na "^upino Brdo", vo 1994 godina, preku dejstvata za obezbeduvawe na pretsedatelot na Republikata po obidot za atentat i kontinuiranoto obezbeduvawe (od 1997 do 2002) na zapadnata dr`avna granica i del od severnata granica na RM, do borbenite dejstva za vreme na krizata 2001 godina, tie bea i ostanaa, kako {to e i nivnoto moto, sekoga{ "prvi me|u prvite". Denes Edinicata za specijalni dejstva e edna od prvite edinici koja, pokraj sopstvenite, celosno gi primenuva NATO-standardite i e predvesnik na novata visokoprofesionalna i efikasna Armija na Republika Makedonija.

Vo {umovitite padini na so debel sneg naveaniot Pelister, se vgnezdile dva skija~ki tereni. Prviot, kaj Ni`e Pole, i vtoriot, poatraktivniot za vqubenicite vo skija~kite sportovi - "Kopanki".

Se znae, za bitol~ani, no ne i samo za niv, planinata {to monumentalno se izvi{ila od pelagoniskoto plodorodie, e najdragoceniot briqant od prstenot na svetot. Lu|eto od gradot na konzulite i negoviot "[irok Sokak", bez dvoumewe }e vi re~at deka za niv Pelister e isto {to i belite drobovi za ~ovekot, mevlem za o~ite, blagodet za poklonicite na planinareweto i raj za skija~ite.

Storijata za endemskata molika i za pelisterskite ezerski o~i, e prikazna za sebe. Vo slu~ajov, spomnatite pelisterski veli~ija bea samo prijaten dekor vo sne`nata scenografija na fabulata, ~ii akteri se pitomcite od vtora i od treta godina na Voenata akademija "General Mihailo Apostolski" od Skopje.

Na ni`epolskite visovi

Na edinaesetina kilometri od Bitola, vo atarot na Nacionalniot park "Pelister", na viso~ina od okolu 1.300 metri, se nao|aat skija~kite tereni na Ni`e Pole. Dve skija~ki pateki so dva ski-lifta. Velat deka se idealni za sovladuvawe na tajnite na skija~kite tehniki. Tokmu takvi kakvi {to im se potrebni na pitomcite od Voenata akademija, koi vo ramkite na nastavniot plan i programa imaat obuka po skijawe.

Vo tri smeni od po deset dena pitomcite, najgolemiot del od niv neskija~i, gi usvojuvaat osnovnite tehniki na skijaweto - sovladuvawe na prostorot i voenostru~na nastava od oblasta na pre`ivuvawe vo planina vo zimski uslovi.

Koga od zabrevtanoto od ugornicata vozilo se istovarivme pred planinskata ku}a nare~ena "Ba~ilo", na skija~kite pateki svoite prvi "kristijanii" ve}e gi izveduvaa pitomcite od vtora godina: Pepi Elenski, Viktor Noev, Aleksandar Jankulovski, Du{ko Stevovski, Dragan Gligorovski, Zoran Krstevski, Robert Ivanov, Cvetko Kostadinovski, Ace Pocev i mnogu drugi. Zarumeneti vo obrazite od studeniloto {to {tipe, zabreftani velat: "Deneska ovde e najstudeniot den vo godinata, no ~uvstvoto e veli~estveno". Zadovolni se, bodri i sre}ni.

So niv se i stare{inite: kapetanot prva klasa Toni Stojanovski, kapetanot Toni Veqanovski, poru~nicite Marjan Nakov i Tome Jovevski, postariot vodnik Nikol~e Traj~evski i vodnikot prva klasa Dragan Stankovi}. Tie se od vtorata grupa. So prvata be{e i zamenikot na komandantot na Pitome~kiot bataljon, majorot Mir~e \orgovski.

Tuka, na sne`nite padini na Pelister, gi zatekovme i instruktorite: m-r Traj~e Jankovski, rakovoditel na Katedrata za fizi~ko vospituvawe vo Voenata akademija, m-r Jordan Kalkovski, m-r Goran Nikovski, Vladimir Ivanovski...

Od osnovna obuka do veleslalom

Sogovornicite, m-r Traj~e Jankovski i kapetanot prva klasa Toni Stojanovski, ne go krieja zadovolstvoto od postignatite rezultati vo sovladuvaweto na skija~kite ve{tini od strana na pitomcite.

- Za samo deset dena neskija~ite stanuvaat vqubenici na skija~kite pateki i na zimskite sportovi. Vpro~em, site pitomci moraat da znaat da skijaat, ni re~e instruktorot Jankovski.

Prvo se sovladuva osnovnata obuka - stoewe, odewe, ka~uvawe, vozewe, plu`no vrtewe. Potoa se sovladuva tehnikata vo zazemawe stavovi za ga|awe, vozewe so oru`je i nordiskite disciplini - tr~awe so skii. Vo ramkite na nastavata za pre`ivuvawe vo planina vo zimski uslovi, pitomcite ja sovladuvaat tehnikata na izrabotka na eskimsko iglo, vol~ja i me~kina dupka...

Vrv na obukata e skija~kiot natprevar vo veleslalom. Za najdobrite pitomci se predvideni diplomi i nagradi vo knigi od oblasta na sportot.

Koga vo kve~erinata ja napu{tavme Bitola, o~ite dolgo ni bea prikovani za sne`nata planinska ubavica, opsipana so rumeniloto na zimskoto zajdisonce.